Wat een toespraak bij de confirmatie moet bevatten
Een toespraak bij de confirmatie is een eerbetoon aan de jongere op de dag dat hij wordt geconfirmeerd: de dag waarop hij in de kerk ‘ja’ zegt tegen zijn eigen doop. Er horen drie dingen in: een terugblik die laat zien wie hij is geworden, een wens voor zijn verdere levensweg en tot slot een zegenwens. De toespraak wordt meestal gehouden tijdens de feestelijke bijeenkomst na de kerkdienst, door ouders, peetouders of grootouders.
Je belangrijkste toehoorder is 14. De tantes aan de tafel ernaast knikken bij elke zin, maar de toespraak is bedoeld voor de vormeling. Schrijf zinnen die hij serieus kan nemen: direct, zonder volwassen pathos, zonder preek over ‘de ernst van het leven’. De confirmatie wordt gezien als een stap naar het volwassen leven: neem dat letterlijk. Als hij tijdens het luisteren af en toe even moet glimlachen of even moet slikken, dan heb je de spijker op de kop geslagen.
De opbouw: vier delen
1. Aanhef en inleiding. Spreek eerst de jongere aan, daarna de aanwezigen: ‘Lieve Lena, lieve gasten’ klinkt veel beter dan een standaardbegroeting. Als inleiding werkt een klein voorval beter dan welk inleidend verhaal dan ook: de ochtend van de doop, de eerste middag in de catechisatieles, een opmerking aan de keukentafel vorige week.
2. De herinnering. Een anekdote die laat zien wie de jongere is geworden. De dag dat je dochter in haar eentje met de trein naar oma is gereisd. Het tentenkamp waar je peetkind het heimwee van een jonger kind opmerkte, nog voordat de begeleiders het zagen. Zo’n scène zegt meer dan welke lijst met eigenschappen dan ook.
3. De blik naar de toekomst. Je goede wensen voor de confirmatie, concreet geformuleerd: wat je in hem ziet, waarvoor je hem ruggengraat toewenst. Wie wil, kan hier de confirmatiespreuk toelichten. Veel vormelingen kiezen een psalm of een ander vers uit de Bijbel; een persoonlijke zin erbij weegt zwaarder dan welk geleend citaat dan ook.
4. Zegen en afsluiting. Een bemoedigend woord dat blijft hangen, en dan een duidelijk einde: een toast op de vormeling, het teken dat het tijd is voor het toetje. Als de ouders het woord nemen, hoort hier ook het bedanken bij: bij de kerkgemeente, bij de dominee, bij de gasten, die soms van ver zijn gekomen.
De juiste lengte: drie tot vier minuten
Drie tot vier minuten zijn 400 tot 500 gesproken woorden. De bevestigde staat in het middelpunt en kan nergens heen. Elke minuut langer voelt daar dubbel zo lang aan. De bevestigingsfeest heeft bovendien een programma: eten, cadeautjes, vaak meerdere sprekers. Een tip: spreek van tevoren af wie wanneer spreekt en wie welk verhaal vertelt, anders krijgt het gezelschap de treinreis naar oma wel drie keer te horen. Een geslaagde toespraak is er een die eindigt zolang iedereen nog luistert.
Wie spreekt: ouders, peetouders, grootouders
De toespraak van de ouders. Ouders openen de viering meestal officieel: gasten begroeten, bedanken, en dan het kind toespreken. De valkuil is terugblikken op 14 jaar ouderschap. Kies in plaats daarvan één moment uit het afgelopen jaar dat laat zien wie jullie hebben opgevoed, en spreek die trots concreet uit: welke beslissing, welke ontwikkeling.
De toespraak van de peetmoeder of peetvader. Op de dag van de confirmatie eindigt het peetouderschap volgens het kerkelijk recht. Het peetouderschap eindigt op papier, en juist daaruit kun je de sterkste afsluiting opbouwen: wat er van die rol is geworden en wat je nog steeds te bieden hebt. Als je destijds een toespraak bij de doop hebt gehouden, maak dan de cirkel rond: de belofte van toen, de balans van vandaag.
De toespraak van de grootouders of familieleden. Kort en luchtig: een herinnering, een goede wens, klaar. Alleen grootouders mogen een kort gedichtje voordragen zonder dat iemand met zijn ogen rolt, mits het goed bij het kleinkind past. Ook broers en zussen kunnen twee, drie zinnen zeggen; vooral van de grote broer maakt één enkele, oprecht bedoelde zin veel indruk. En wie vandaag nog niet durft te spreken: de 18e verjaardag komt sneller dan iedereen denkt.
Waar het bij het formuleren om gaat
Christelijk of wereldlijk — richt je op de confirmandus. Een zin over het confirmatiespreukje of een gedachte uit de confirmatielessen past bij de dag. Drie vrome zinnen achter elkaar klinken geforceerd als niemand anders in de familie ze gebruikt. Een wereldlijke toespraak is helemaal prima; het kerkelijke deel is al aan bod gekomen tijdens de ochtenddienst.
Maximaal één citaat. Goethe, Rilke en de citatenverzamelingen van het internet hebben al duizend bevestigingstoespraken doorstaan. Als je een citaat gebruikt, kies er dan één waar je zelf achter zou staan, of gebruik gewoon de bevestigingsspreuk die de jongere zelf heeft gekozen.
Gênante situaties zijn taboe. Anekdotes over naaktfoto’s, grappen over beugels, die fase met de dinosaurussen: wat volwassenen aan het lachen maakt, kost de jongere zijn gezicht bij precies die mensen voor wie hij vandaag volwassen wil overkomen. Bij twijfel: vraag het van tevoren. Wat hij niet verteld wil hebben, laat je achterwege. Eén grapje mag, maar schunnige grappen zijn nooit gepast in het bijzijn van je oudtante en de dominee.
Steekwoorden in plaats van een manuscript. Schrijf de toespraak uit, oefen hem hardop, en neem voor de viering alleen steekwoorden mee. Zo kun je de toespraak houden zonder aan het papier vast te zitten: vloeiend, vrijuit spreken, oogcontact met de vormeling. Als je knieën gaan trillen voordat je opstaat, helpt onze gids tegen podiumangst.
De meest voorkomende fouten
De preek. „Op jouw leeftijd had ik al …“: een 14-jarige haakt al bij de derde tip af. Je kunt wensen verwoorden zonder met je wijsvinger te zwaaien.
De toespraak aan de verkeerde mensen. Wie alleen tegen de familieleden praat en in de derde persoon over de confirmant spreekt, mist de belangrijkste toehoorder. Check elke alinea: staat er „jij“?
Het gedichtenklooi. Gerijmde felicitaties voor de confirmatie en engelenversjes van het internet klinken bij elke confirmatieviering in het land hetzelfde. Eén persoonlijke zin over dit ene kind is beter dan welke vreemde strofe dan ook.
Ontroering zonder vangnet. Als je weet dat je stem bij een bepaalde zin gaat trillen, plan dan van tevoren een pauze in. Tranen zijn geen ramp: een slokje water, een glimlach, en verder.
Twee complete toespraken (van een peettante en een vader als spreker) vind je, inclusief analyse, in onze voorbeelden van confirmatietoespraken.
Zo ontstaat je toespraak met eloqole
Je beantwoordt vragen over de jongere, over jullie band, over de gelegenheid en over de toon die je wilt aanslaan. eloqole stelt op basis daarvan een opzet op en schrijft de toespraak uit: met jullie namen, jouw herinneringen, binnen de spreektijd die je kiest. Je bewerkt het concept totdat het helemaal bij jou past, en oefent het via de teleprompter voor de grote dag.