Twee volledige jubileumtoespraken van elk twee tot drie minuten, elk voor een andere gelegenheid. De namen en bedrijven zijn verzonnen, de mechaniek is echt. Na elke toespraak staat waarom ze standhoudt, zodat je het patroon op je eigen jubileum kunt overbrengen. De opbouw erachter legt de pagina Jubileumtoespraak schrijven uit.
Voorbeeld 1: De directeur bij het 25-jarig bedrijfsjubileum
Situatie: zomerfeest van meubelmakerij Hartkamp, 120 gasten: personeel, families, vaste klanten. De directeur spreekt na het eten, drie minuten.
Beste collega’s, beste vrienden van de zaak,
in 1999 stond in deze hal precies één bureau. Het was van mijn vader, het stond scheef omdat de vloer scheef was, en de telefoon erop was geleend. Belde er een klant, dan moest de cirkelzaag uit. Anders had je gehoord dat de „firma” uit twee mensen en een hond bestond.
Vandaag zijn we met 43 mensen, en de vloer ligt recht. In de hal ernaast staan zeven machines waarvan mijn vader in 1999 niet eens de folders had. Drie momenten uit deze 25 jaar neem ik vanavond mee naar huis.
Het eerste: 2003, onze eerste grote opdracht, de winkelinrichting voor boekhandel Wilms. We hebben drie nachten doorgewerkt, mijn vader sliep in de bestelbus. Meneer Wilms stuurde ons daarna nog elf klanten. Elf. Ik heb de lijst nog, hij hangt in mijn kantoor.
Het tweede: 2009, de crisis. Opdrachten weg, de bank nerveus. We hebben toen in de pauzeruimte gestemd of iedereen tijdelijk tien procent zou inleveren, zodat niemand weg hoefde. 19 van de 19 handen gingen omhoog. Wie wil weten wat deze zaak bij elkaar houdt: dat was het moment, en ik vergeet het niet.
Het derde is geen datum. Het derde heet Jürgen. Hij is er vanaf de eerste dag bij en viert vandaag stilletjes zijn eigen dienstjubileum. Jürgen heeft vier generaties leerlingen opgeleid, onder wie onze huidige werkplaatschef Selin, die als stagiaire kwam en bleef. Als dit huis een fundament heeft, draagt het zijn naam. Jürgen, sta alsjeblieft even op.
Mijn vader zei in 1999: „Als we er over 25 jaar nog zijn, geef ik een rondje.” Pap, jij zit aan tafel drie. Ik herinner je hierbij in het openbaar aan je belofte, en de bar heeft je kaart al.
Op de 43 die dit jubileum hebben gebouwd. Op wie er vandaag niet meer bij kunnen zijn. En op de komende 25 jaar: het eerste glas gaat op mijn vader. Proost!
Waarom deze toespraak werkt: De opening is een scène met details die alleen dit bedrijf heeft: scheef bureau, geleende telefoon, hond. In plaats van een kroniek komen er drie mijlpalen, elk met een concreet getal (elf klanten, 19 van de 19 handen). De hulde geldt één mens met een naam, en de zaal krijgt een moment om te applaudisseren. En het slot verbindt verleden en toekomst via de belofte van de vader, met een clou die niemand te kijk zet en een handeling voor iedereen: het proosten.
Voorbeeld 2: De verenigingsvoorzitter bij het 100-jarig verenigingsjubileum
Situatie: feestavond van TuS Eichenrode 1926, feesttent, ongeveer 300 gasten. De voorzitter spreekt voor de huldiging van langdurige leden, drie minuten.
Beste verenigingsfamilie, beste gasten,
op 14 maart 1926 kwamen elf mannen bijeen in café „Zur Linde” en richtten een turnvereniging op. De maandcontributie: 30 pfennig. Het notulenboek van toen ligt vanavond vooraan bij de ingang. Wie het handschrift van oprichter Wilhelm Sasse kan ontcijferen, mag zich bij het bestuur melden. Wij proberen het al jaren.
Honderd jaar. Dat zijn vier generaties. De vereniging heeft de oorlog doorstaan, de geldhervorming, de brand in de hal van 1987 en, dat zeg ik met respect, een eeuw discussie over het gebruiksrooster.
Uit die 100 jaar wil ik twee verhalen lichten. In 1962 richtten acht vrouwen de eerste damesturngroep op, tegen het uitgesproken verzet van het toenmalige bestuur in. Vandaag vormen vrouwen 55 procent van onze leden en de helft van het bestuur. Het verzet van toen is nu onze beste grap.
En in 1998 stond hier een jeugdteam zonder lichtmasten. De vereniging had geen geld, dus hebben twaalf vaders en moeders de masten zelf gezet, op vier weekenden, met een geleende graafmachine. De graafmachine kwam van boer Bösch, in ruil voor twee kratten bier en een erelidmaatschap. Beide hebben we geleverd. Twee van de bouwers zitten hier vanavond. De lichtmasten branden nog.
Vandaag telt TuS 640 leden. Het jongste is vier maanden oud en heeft het inschrijfformulier natuurlijk niet zelf ondertekend. Het oudste heet Herta Sasse, is 93, kleindochter van ons oprichtingslid, en turnt op maandag nog in de seniorengroep. Herta, wij richten ons allemaal naar jou.
Wat honderd jaar echt heeft gedragen, staat in geen enkel notulenboek: de uren vrijwilligerswerk. Alleen al vorig jaar hebben 70 trainers, penningmeesters en terreinbeheerders ruim 9.000 uur voor deze vereniging gewerkt, onbetaald. Twaalf van hen huldigen we zo meteen voor 40 jaar lidmaatschap en meer. Als zij naar voren komen, staat daar een stuk verenigingsgeschiedenis, en ik vraag u allen dan op te staan.
Ik wens TuS voor de komende 100 jaar precies dat wat de eerste honderd heeft gedragen: mensen die op vrijdag de zaal openen, ook als het regent. Op TuS Eichenrode!
Waarom deze toespraak werkt: De oprichtingstijd komt met tastbare details de zaal in: 30 pfennig contributie, het echte notulenboek bij de ingang, dat iedereen straks kan bekijken. De 100 jaar worden omgerekend naar mensen: van de damesturngroep in 1962 tot de 93-jarige kleindochter van de oprichter, die de boog over de hele verenigingsgeschiedenis spant. De humor is zelfspot van de vereniging (gebruiksrooster, dwalend bestuur) en raakt geen enkel lid persoonlijk. En de toespraak bereidt de aansluitende huldiging voor, met een duidelijke regieaanwijzing aan de zaal: zo wordt het publiek deel van de hulde.
Het patroon achter beide toespraken
Beide volgen dezelfde grondvorm: eerst een scène uit de beginjaren, dan twee, drie mijlpalen met echte cijfers, een hulde aan mensen met een naam, tot slot een wens die alleen bij dit jubileum past. Als je je eigen toespraak bouwt: verzamel eerst de verhalen, dan de jaartallen. In die volgorde. De volledige opbouw met lengte, toon en veelgemaakte fouten legt de pagina Jubileumtoespraak schrijven uit; eloqole vormt uit jouw gegevens een toespraak die precies binnen je spreektijd past.