Twee volledige toespraken bij een jubileum in de zorg en het sociaal werk: de hoofdtoespraak van een directrice en een gemeentelijk welkomstwoord. Namen en plaatsen zijn verzonnen, de mechaniek is echt. Na elke toespraak staat waarom hij werkt. Opbouw en regels legt de pagina Toespraak bij een zorgjubileum schrijven uit.
Voorbeeld 1: De directrice bij 25 jaar zorgstation
Situatie: feestelijke bijeenkomst in de gemeentezaal, 25 jaar zorgstation St. Martin, de directrice houdt de hoofdtoespraak voor het team, de naasten, de koepelorganisatie en vertegenwoordigers van de stad, ongeveer tien minuten. Hier de kern van de toespraak.
Beste collega’s, beste gasten, op 1 maart 2001 reed zorgstation St. Martin zijn eerste ronde. Vier verzorgenden, twee tweedehands Corsa’s, 17 patiënten. De oprichtster, zuster Hedwig, plande de routes ‘s avonds aan de keukentafel, met systeemkaartjes en een plattegrond van de stad waarop de eenrichtingsstraten met potlood waren aangegeven.
Vandaag, 25 jaar later, zijn we met 41 medewerkers: verpleegkundigen, verzorgenden, huishoudelijke dienst, administratie en twee leerlingen. Elke ochtend vanaf 6.10 uur verlaten elf auto’s onze parkeerplaats. We verzorgen 240 mensen in deze stad en de drie dorpen eromheen. En als je onze ritregistraties bij elkaar optelt, kom je in 25 jaar op ruim 470.000 huisbezoeken. Ik heb het twee keer nagerekend, omdat ik het zelf amper geloofde.
Achter elk van die getallen zit een naambordje bij een deur. En vóór elk naambordje staat iemand van ons, in de regen, bij 35 graden en bij ijzel. Ik wil vandaag drie dingen uitspreken die anders op geen enkel podium ter sprake komen. Ten eerste: de nachtbereikbaarheid. Wie die heeft, slaapt al 25 jaar met de telefoon naast het kussen, elke nacht, ook op kerstavond. Ten tweede: de vijf minuten die geen enkele zorgverzekeraar betaalt. De blik in de koelkast, de opgeraapte krant, de zin bij de deur. Juist die minuten zijn de reden waarom de mensen hier ons hun sleutel toevertrouwen. Ten derde: Renate. Zij zat op 1 maart 2001 in een van de twee Corsa’s, en morgenvroeg rijdt ze weer. 25 jaar, dezelfde vrouw, dezelfde betrouwbaarheid. Renate, sta alsjeblieft even op.
Dank ook aan wie je zelden ziet: aan de naasten die ons hun vertrouwen en hun huissleutel geven, aan onze koepelorganisatie, die in 2014 achter ons is blijven staan toen de financiering wankelde, en aan de stad voor de ruimtes aan het Kirchplatz.
En morgen? In het najaar vullen we de derde opleidingsplaats in, vanaf januari openen we een dagbesteding met twaalf plekken. De systeemkaartjes van zuster Hedwig hangen ingelijst in onze gang. De opdracht daarop is in 25 jaar niet veranderd: wij komen. Daarop, en op de komende 25 jaar.
Waarom het werkt: De oprichtingsscène werkt met rekwisieten, systeemkaartjes, een potlood, twee Corsa’s, en maakt het contrast met vandaag meetbaar: 4 tegenover 41 medewerkers, 17 tegenover 240 cliënten, 470.000 huisbezoeken. De waardering benoemt precies wat in geen enkele statistiek staat: nachtbereikbaarheid, onbetaalde minuten, een collega van het eerste uur met naam en een moment om op te staan. De dank heeft voor elke groep een concrete reden. En het slot verbindt de toekomstplannen met een boog terug naar de oprichtingsscène: de systeemkaartjes in de gang dragen de laatste zin.
Voorbeeld 2: De burgemeester feliciteert de ambulante hospicedienst
Situatie: jubileumviering bij 20 jaar ambulante hospicedienst, de burgemeester houdt het welkomstwoord, ongeveer vier minuten.
Dames en heren, beste vrijwilligers van hospicedienst Wegbegleitung, een burgemeester houdt veel welkomstwoorden. Dit valt me zwaar, en dat bedoel ik als compliment: over uw werk laat zich moeilijk in feesttaal spreken, omdat het naar plekken voert waarover onze stad verder zwijgt.
Al 20 jaar bestaat Wegbegleitung. In die tijd hebt u 68 vrijwilligers opgeleid, in cursussen van meer dan 100 uur, onbetaald, in uw vrije tijd. Ongeveer 900 mensen in onze stad zijn op hun laatste weg begeleid, thuis, in het verpleeghuis, in het ziekenhuis. Daar komen de naasten bij die uw rouwgroepen hebben opgevangen. Er zijn families in deze stad, ik ken er een paar, voor wie uw naam het verschil betekent tussen wanhoop en afscheid.
Ik mag vandaag iets persoonlijks zeggen. In de winter van 2022 heeft een van uw begeleidsters mijn vader bezocht, elke dinsdag, vier maanden lang. Ze heeft met hem gekaart zolang dat ging, en naar hem geluisterd toen dat niet meer ging. Mijn moeder zegt tot op vandaag: „de dinsdag heeft ons overeind gehouden.” Ik sta hier dus als burgemeester en als zoon, en beiden danken u.
Vrijwilligerswerk zoals het uwe laat zich niet bestellen en niet betalen. Een stad kan drie dingen doen: ruimte geven, betrouwbaar subsidiëren en publiekelijk uitspreken dat stervensbegeleiding er net zo bij hoort als kinderopvang en brandweer. Daarom zeg ik het vandaag zo concreet: de subsidie staat in de begroting van 2027, vastgesteld op 12 juni. En de nieuwe ruimte aan de Bahnhofstraße 7 is vanaf april te betrekken, de stad draagt de huur.
Bij dit jubileum wens ik u mensen toe die zich bij uw volgende cursus aansluiten, en de kracht die u al 20 jaar doorgeeft. Onze stad is rijker omdat u bestaat. Van harte gefeliciteerd met 20 jaar Wegbegleitung, en dank u wel.
Waarom het werkt: Het welkomstwoord begint met een eerlijke erkenning van de eigen rol en laat feesttaal volledig achterwege. De prestatie van de dienst staat in drie cijfers die het vrijwilligerswerk tastbaar maken: 68 opgeleide vrijwilligers, 100 uur cursus, 900 begeleidingen. Het persoonlijke verhaal over de eigen vader geeft de politicus geloofwaardigheid, en het citaat van de moeder draagt meer dan elke statistiek. Aan het einde levert de toespraak wat politieke welkomstwoorden zelden bieden: twee controleerbare toezeggingen met datum en adres. Zo klinkt waardering die ook iets kost.
Het patroon achter beide toespraken
Beide toespraken mijden heldentaal en eren in plaats daarvan het zichtbare: kloktijden, cursusuren, namen, toezeggingen. Spreek je zelf bij een jubileum: verzamel eerst drie alledaagse cijfers en één oprichtingsscène, de rest bouwt daarop voort. eloqole maakt daar de complete toespraak van.