Dwie kompletne mowy na chrzest, takie jak wygłasza się przy posiłku po nabożeństwie: jedna od matki chrzestnej, jedna od rodziców. Rodziny są zmyślone, budowa daje się przenieść. Po każdej mowie wyjaśniamy, dlaczego działa. Samą konstrukcję tłumaczy strona Jak napisać mowę na chrzest.
Przykład 1: Mowa matki chrzestnej — Sarah dla Friedy
Sytuacja: przyjęcie chrzcielne w gospodzie po nabożeństwie ewangelickim, 35 gości, około dwóch i pół minuty.
Droga rodzino, drodzy przyjaciele. I droga Friedo, nawet jeśli dziś nic z tego do ciebie nie dociera, bo od organowego postludium śpisz w najlepsze.
Jestem Sarah, od dzisiejszego przedpołudnia oficjalnie twoja matka chrzestna. Dla wszystkich, którzy mnie jeszcze nie znają: jestem tą, z którą mama Friedy od piątej klasy przetrwała każdą klasówkę z matematyki, każdą przeprowadzkę i każdego niedobrego chłopaka. Kiedy zimą zapytała, czy chcę się tego podjąć, siedziałyśmy w jej kuchni, byłaś mniej więcej wielkości leżącego obok nas wałka do ciasta, a ja najpierw się rozpłakałam. Dopiero potem powiedziałam „tak”. W tej kolejności.
Friedo, znam cię od siedmiu miesięcy. Wiem o tobie tyle: pęk kluczy podoba ci się bardziej niż każda kupiona zabawka, śmiejesz się, gdy ktoś kichnie, i masz cierpliwość swojego taty, czyli żadnej. To niewiele wiedzy jak na mowę. Ale wystarczy na obietnicę.
Obiecuję ci trzy rzeczy. Po pierwsze: u mnie wolno ci to, co w domu trzeba negocjować. Frytki na śniadanie pewnie się do tego zaliczają. Po drugie: kiedyś opowiem ci, jak naprawdę poznali się twoi rodzice. Długą wersję, z tym fragmentem, który twój tata zawsze pomija. I po trzecie: jeśli będziesz kiedyś potrzebować kogoś, kto po prostu wysłucha i nic nie przekaże twoim rodzicom, to będę nią ja. Obowiązuje to teraz, przy siedmiu miesiącach, przy siedmiu latach i przy siedemnastu.
Twoi rodzice wybrali dla ciebie werset na chrzest: „On bowiem swoim aniołom nakazał, aby cię strzegli na wszystkich twoich drogach.” Szukali tygodniami i odrzucili dwóch kandydatów, zanim padło na ten. Uważam, że pasuje. I zamierzam być jedną z tych dróg: tą z frytkami.
Twoja mama zrobiła zresztą sama świecę chrzcielną, która wcześniej paliła się w kościele. Jeśli komuś wydała się krzywa: to robota ręczna, tak ma być.
Za Friedę!
Dlaczego ten przykład działa: Mowa rozwiązuje podstawowy problem każdej mowy chrzcielnej (o niemowlęciu jest niewiele do opowiedzenia), nazywając dokładnie to niewiele: pęk kluczy, kichanie, cierpliwość. Brzmi to szczerzej niż pożyczona poezja. Trzy obietnice są sercem całości i wznoszą się od zabawnej (frytki) do poważnej (wysłuchać i nic nie przekazać dalej); tak sedno roli matki chrzestnej zyskuje ciężar, a mowa mimo to nie robi się ciężka. Werset na chrzest zostaje uziemiony nawiązaniem do żartu o frytkach, a dygresja o własnoręcznie zrobionej świecy rozdaje jeszcze komplement matce. Toast na końcu daje gościom jasny sygnał, żeby wznieść kieliszki.
Przykład 2: Mowa ojca w imieniu rodziców — Jan o Antonie
Sytuacja: przyjęcie w ogrodzie dziadków po chrzcie katolickim, 40 gości, około trzech minut.
Drodzy goście, w imieniu Marie i swoim: witam serdecznie i dziękuję, że jesteście. Niektórzy z was wyruszyli dziś o piątej rano, żeby zdążyć na czas do kościoła. Anton podziękował wam za to, zasypiając dokładnie w chwili polewania wodą chrzcielną. Ksiądz stwierdził, że przez trzydzieści lat coś takiego mu się jeszcze nie zdarzyło. Dziękuję też babci Christel za ten ogród. Od wtorku kosi go codziennie, żeby dziś tak wyglądał.
Rok temu Antona jeszcze nie było. Trzeba to sobie uświadomić. Rok temu Marie i ja odsypialiśmy niedziele i mieliśmy poglądy na tematy w rodzaju „wszystkie wózki są przecież takie same”. Dziś wiemy: istnieje 40 rodzajów kaszki z pasternaku, a Anton odrzuca 39 z nich. Mimo to nie wymienilibyśmy z powrotem ani jednego dnia. No dobrze, może 14 marca, ale wtedy cała nasza trójka była przemęczona.
Dlaczego dajemy Antona ochrzcić, pytał nas w ostatnich tygodniach niejeden. Dla nas chodzi właśnie o to: o ten krąg. Obiecaliśmy dziś przed wami wszystkimi, że będziemy towarzyszyć temu małemu człowiekowi. A wy to słyszeliście. Teraz jesteście świadkami. Wymówki już nie działają, drodzy chrzestni.
A więc do was, Sarah i Tobias. Byliście najłatwiejszą decyzją całego tego pierwszego roku. Sarah, byłaś w klinice trzy godziny po porodzie, z kanapkami. Tobias, przy przeprowadzce trzy razy rozłożyłeś i złożyłeś przewijak, ani razu nie zaklinając. Dokładnie takich ludzi życzy się swojemu dziecku.
Anton, jeśli czytasz to za dwadzieścia lat: życzymy ci ciekawości wszystkiego, co leży za ogrodowym płotem. Przyjaciela, który przyniesie ci kanapki, gdy zrobi się poważnie. I pewności, że zawsze możesz tu wrócić, bez względu na to, co przeskrobałeś. Zapytaj dziadka, on zna to ode mnie.
A teraz: wznieście kieliszki. Za Antona!
Dlaczego ten przykład działa: Powitanie dziękuje konkretnym szczegółem (wyjazd o piątej) zamiast frazesów i wyciąga pierwszy śmiech wprost z nabożeństwa, przez anegdotę o wodzie chrzcielnej. Kontrast „rok temu / dziś” opowiada rodzicielski rok w dwóch zdaniach. Liczba rodzajów kaszki zastępuje wszelką ckliwość. Mocne jest podziękowanie dla chrzestnych: dwa dowody zamiast przymiotników, a kanapki wracają później w życzeniu dla Antona. Życzenia na końcu skierowane są do dorosłego już dziecka; to daje uroczystości spojrzenie w przyszłość, a końcowemu toastowi jego wagę.
Wzór stojący za obiema mowami chrzcielnymi
Obie mowy opierają się na tych samych czterech krokach: powitanie z konkretnym podziękowaniem, szczere spojrzenie na dziecko z dwoma, trzema szczegółami, które już teraz je określają, potem obietnice lub życzenia jako serce całości, a na końcu jasny toast. Matka chrzestna mówi wprost do dziecka, rodzice mówią do gości. Jedno i drugie działa, dopóki mowa mieści się poniżej czterech minut i każdy gość rozumie anegdoty. Konstrukcję, długość i najczęstsze błędy znajdziesz szczegółowo na stronie Jak napisać mowę na chrzest.