Her biri farklı bir rolden, tam hazırlanmış iki mezuniyet konuşması: mezuniyet balosunda öğrenci temsilcisi, bir ortaokulun mezuniyet töreninde müdür. İsimler kurgu, işleyiş gerçek. Her konuşmadan sonra neden tuttuğu yazıyor ki kalıbı kendi dönemin için kullanabilesin. Ardındaki yapıyı Mezuniyet konuşması yazmak sayfası açıklıyor.
Örnek 1: Baloda öğrenci temsilcisi
Durum: Belediye salonunda mezuniyet balosu, 96 mezun, ayrıca veliler ve öğretmenler. Öğrenci temsilcisi, diplomalar verildikten sonra üç dakikayı biraz aşkın konuşuyor.
Sevgili sınıf arkadaşlarım, sevgili veliler, sevgili öğretmenler,
1.460 gün. Giriş aşamasından itibaren sayarsak, bu okulda bir arada olduğumuz süre bu kadar. Ve bunların yaklaşık 1.100’ünde Bay Matussek bize „bu gidişle Abitur’u geçemeyeceğimizi“ açıkladı. Bay Matussek: Abitur’u geçtik. Bugün buna gönül rahatlığıyla sevinebilirsiniz.
Bu konuşma için dönemden yirmi kişiye, akıllarında hangi anın kaldığını sordum. Kimse bir sınav söylemedi. Söylenenler şunlar: matematik ileri düzey (LK) sınavının ortasındaki yangın alarmı; 12b’nin yarısı sulu karda spor sahasında dururken Aylin’in yüksek sesle bunun sınavdan çekilme sayılıp sayılmayacağını sorması. Prag’a kurs gezisi; otobüsümüz daha gidiş yolunda iki kez arıza yaptı ve Bay Böhme yol kenarında kelime sormaya başladı. Bir de üç yılda bu akşam için tam 4.212 euro topladığımız kek satışı. Bunun için pazarları fırın başına geçen herkese teşekkürler.
Velilerimize: Çoktan uyandığımızı iddia etmemize rağmen bizi uyandırdığınız için teşekkürler. Saat 06.40’ta istasyona yaptığınız her yolculuk için teşekkürler. Bu mezuniyetin arkasındaki demiryolu ağı sizdiniz.
Öğretmenlerimize: Bayan Okafor, üçüncü kez ertelenmesine rağmen Almanca sınavlarımızı yine de hafta sonu düzelttiniz. On yedi yaşında insan böyle bir şeyi fark etmez. Sonra da hep hatırlar.
Ve bize: Yarından itibaren bu dönem artık böyle var olmayacak. Mesleki eğitimlere, amfilere, yurt dışı yıllarına ve en az bir „work and travel“ yılına dağılıyoruz, Jonas. Sekiz yıl sonra ilk kez önümüzde ders programsız bir yol var ve açık olalım: biraz korku da işin içinde. Ama matematik sınavındaki yangın alarmını atlatan, üniversitenin ilk dönemini de atlatır.
Dileğim, bir sınıf buluşması komitesi bizi zorlamak zorunda kalmadan yeniden görüşmemiz. Bize, mezuniyete ve bizi buraya taşıyan herkese. Teşekkürler.
Neden işe yarıyor: Giriş, bir sayı artı sevecen kalan bir öğretmen esprisi: Bay Matussek ön sırada gülebiliyor, çünkü esprinin sahibi dönemin kendisi. Konuşmacı yazmadan önce yirmi kişiye sordu; bu yüzden neredeyse herkesin orada olduğu anları anlatıyor ve her iç şaka, büyükanne büyükbabanın bile takip edebileceği kadar sahne alıyor. Teşekkür kısmında her grup için somut bir örnek var (06.40 yolculukları, hafta sonu düzeltilen sınavlar). Kapanış, sonrasının korkusunu üstünü örtmeden adlandırıyor ve yangın alarmı geri dönüşüyle onu yeniden yakalıyor. Son cümle bir kadeh sözü ve konuşmayı işitilir biçimde bitiriyor.
Örnek 2: Mezuniyet töreninde müdür
Durum: Bir ortaokulun 10. sınıfının mezuniyet töreni, okul salonunda; müdür, karneler verilmeden önce üç dakikadan biraz kısa konuşuyor.
Sevgili mezunlar, sevgili veliler, sevgili öğretmenler kurulu,
bu konuşmayı on ikinci kez yapıyorum ve her seferinde hayat dersi dağıtmamaya karar veriyorum. Bugün buna neredeyse başaracağım.
Birazdan 87’niz bir karne alacak. Bunun arkasında altı yıl, yaklaşık 6.400 ders saati ve — bunu okul sekreterliğine saydırdım — „ailevi nedenler“ ifadesiyle 214 mazeret var. Bazıları hatta gerçekti. Bu arada sekreterlikten Bayan Steger, sizi özleyeceğini iletiyor. Hepinizi. 10c’yi bile.
Size şubatta bir sabahtan söz etmek istiyorum. Saat 07.20’de B blokta kalorifer arızalandı, üç sınıf salona taşınmak zorunda kaldı. Ben 07.40’ta geldiğimde 10c çoktan müzik odasından masaları taşıyordu. Gerekçe: „Kendimiz hallederiz, Bay Demir zaten sekizde gelir.“ O sabah, idarelerin haftalarca uğraştığı şeyi yirmi dakikada organize ettiniz. Bu hiçbir karnede yazmaz ve sizin hakkınızda bildiğim en iyi şey bu.
Birazdan bu okulun mezunları olacaksınız. Bir kısmınız ağustosta mesleki eğitime başlıyor, bir kısmınız mesleki liseye geçiyor, üçünüz bir yıllığına yurt dışına gidiyor. Size tek bir öğüt vereceğim, bugün izin verilen tek şey bu, söz verdim: şikâyet etmeden önce işleri kendiniz halledin. Şubat sabahı tesadüf değildi. Bunu alışkanlık haline getirin, her yerde size ihtiyaç duyulur.
Sevgili veliler, sizi de tebrik ediyorum. Notunu görmemeyi yeğleyeceğiniz matematik ödevlerini imzaladınız ve ertesi sabah yine de sandviç hazırladınız. Öğretmenler kurulu ve ben, bu mezuniyetin bir takım işi olduğunu biliyoruz.
Ve şimdi, ağzımdan yine de bir hayat dersi kaçmadan susuyorum. Karnelerinizi alın. Bunu hak ettiniz. Mezuniyetiniz kutlu olsun. Sahne sizin.
Neden işe yarıyor: Kendini hafife alan giriş, „şimdi müdürün vaazı gelir“ beklentisini ortadan kaldırıyor ve sonda bir geri dönüş olarak karşılığını buluyor. Rakamlar belli ki okulun kendi içinden: 214 mazereti hiçbir konuşma kitabı saymaz, onu bir sekreterlik sayar. Çekirdek anekdot, dönemi yalnızca müdürün sahip olduğu bir bakıştan gösteriyor; öğretmen konuşmasının öğrenci konuşmasına karşı değeri tam da burada. O tek öğüt, bu anekdottan türetildiği için sağlam temele oturuyor. Velilere teşekkür, salondaki herkesin tanıdığı bir ayrıntıyla geliyor. Ve kapanış, gündemdeki bir sonraki adıma, karne dağıtımına temiz bir geçiş yapıyor.
Her iki konuşmanın ardındaki kalıp
İkisi de aynı temel şemayı izliyor: sayı ya da özeleştiriyle bir giriş, bütün döneme ait iki üç an, somut örnekle teşekkür, ileriye bir bakış, net bir son cümle. Değişen, bakış açısı: öğrenci temsilcisi içeriden anlatıyor ve anlarını önceden dönemden topluyor; müdür dışarıdan gördüğünü anlatıyor ve takdir ediyor. Kendi konuşmanı kuruyorsan: önce beş kişiye anlarını sor, sonra son cümleyi yaz, ancak ondan sonra ortayı doldur. Uzunluk, çeşitleme ve tipik hatalarıyla birlikte tam yapıyı Mezuniyet konuşması yazmak sayfası açıklıyor; eloqole de anılarınızdan, tam konuşma sürenizde hazır taslağı çıkarır.